گالوانیزه روشی است که از آن برای محافظت از فلزات در برابر خوردگی استفاده می شود. برای اولین بار در سال 1780 به پدیده گالوانیزه پی برده شد. در ادامه به بررسی فرآیند گالوانیزاسیون و نحوه انجام آن و همچنین تاریخچه آن اشاره شده است.

گالوانیزه چیست؟

گالوانیزه کردن یا گالوانیزاسیون (golvanaize) فرآیندی است که در آن فلز پایه و مورد نظر را جهت جلوگیری از خوردگی و زنگ زدگی، با لایه ای از فلز روی می پوشانند که این فرآیند نوعی حفاظت گالوانیکی است و یکی از اقتصادی ترین روش های محافظت فلزات در محیط های خورنده است. 

حفاظت کاتدی فلز روی باعث شده تا از این فلز در این فرآیند استفاده شود. این خاصیت حفاظت کاتدی خاصیتی است که در آن کاتد جایگزین آند می شود و ایجاد یک سطح هم پتانسیل و مثبت (کاتد) در تمام سطح فلز، از ورود یون های فولاد به محیط پیرامون خود جلوگیری می کند و در نتیجه فرآیند خوردگی متوقف می شود. میزان مقاومت پوشش گالوانیزه رابطه مستقیمی با ضخامت فلز روی دارد، در نتیجه هرچه ضخامت فلز روی بیشتر باشد مقاومت فلز در برابر خوردگی و زنگ زدگی بیشتر می شود. پارامترهایی که در انتخاب وزن و ضخامت فلز روی موثرند عبارتند از:

طول عمر فلز گالوانیزه شده

هزینه گالوانیزه کردن

محیطی که فلز در آن قرار خواهد گرفت

از این روش می توان تمامی تجهیزات فلزی را پوشش دهی کرد که هر کدام در جای خاصی استفاده می شوند. به عنوان مثال از ورق ها و مفتول های فولادی گالوانیزه شده در محیط های روباز و در معرض آب و هوای مرطوب، در محیط های خورنده مانند دریا استفاده می شود. همچنین از مفتول های فولادی گالوانیزه شده برای تولید توری های مختلف و سیم های خاردار نیز استفاده می شود تا مانع از خوردگی و در نتیجه افزایش طول عمر عمر آن ها شود.

تاریخچه گالوانیزه

ابتدا در سال 1780 میلادی، یک دانشمند ایتالیایی به نام لوئیجی گالوانی، متوجه تکان خوردن پای قورباغه در برخورد با دو فلز متفاوت مس و آهن شد و پدیده الکتریکی بوجود آمده را کشف کرد. او ابتدا فکر می کرد منبع برق ایجاد شده پای قورباغه است که نتیجه گیری اشتباهی بود، اما از همان سال اصطلاح گالوانیزه پدید آمد.

در سال 1824، سر هامفری اثبات کرد زمانی که دو فلز غیر متبلور را در آب غوطه کرده و به هم متصل کنیم، فرآیند خوردگی فلزات تسریع پیدا می کند. او با این کشف خود، به درجه حفاظت پی برد.

در سال 1829، هنری پالمر حق ثبت اختراع خود را برای ورق های فلزی ضخیم یا موج دار از شرکت London Dock دریافت کرد. این اختراع تاثیر بسزایی بر طراحی صنعتی ورق های گالوانیزه داشت.

در سال 1836 سورِل مخترع فرانسوی، اولین اختراع خود را برای فرآیند پوشش آهن و فولاد از طریق غوطه ور کردن در فلز روی مذاب با نام گالوانیزه کردن ثبت کرد. 

نخستین کارخانه تولید فولاد گالوانیزه در سال 1850 در بریتانیا تأسیس شد. این کارخانه سالانه برای تولید خود از 10000 تن فلز روی استفاده می کرد. با گذر زمان و پیشرفت تکنولوژی، کارخانه های دیگری در سایر کشورهای جهان و کشور آمریکا تأسیس شدند.

نتیجه گیری

قدمت پوشش دهی فلزات به صورت گالوانیزه به سال 1780 میلادی بر می گردد که نشان از سابقه این فرآیند است. پوشش دهی به این روش مانع از خوردگی و زنگ زدگی فلزات می شود. هرچه ضخامت فلز روی بیشتر باشد، میزان مقاومت فلزات نیز بیشتر می شود اما پارامترهایی که تعیین می کند ضخامت و وزن فلز روی چه مقدار باشد، طول عمر مورد نیاز، هزینه و محیطی است که قرار است فلز در آنجا قرار گیرد.